Het geheim van Stalingrad

Het geheim van Stalingrad zou ik niet snel zelf uitkiezen. Niet op basis van de titel en zeker niet op basis van de omslag. De omslagfoto van kapotgebombardeerde gebouwen herinnert mij teveel aan de legio oorlogsboeken die ik tijdens mijn tienerjaren verslond. Maar mijn vader kwam ermee aan en zei: dit is echt een fijn boek; het is geen standaard oorlogroman. En dus stapte ik over mijn eigen voorkeuren heen en wat bleek: het geheim van Stalingrad is een vlot lezend boek met spannende intriges en een boeiend, min of meer open einde. Ondanks de absoluut aanwezige spanning in het verhaal vind ik de aanduiding 'thriller' persoonlijk wat teveel eer. De verwikkelingen kennen daarvoor te weinig echt onverwachte wendingen. Mede doordat de verlangens en behoeftes van de personages van meet af aan helder zijn.

Het verhaal begint met het neerstorten van de Amerikaanse luitenant Grant die vliegt voor de Engelsen. Hij denkt goed terecht gekomen te zijn in het neutrale Zwisterland. Maar al snel blijkt dat de Zwitsers en de Amerikanen erbij gebaat zijn om Grant de mond te snoeren over wat hij zag voor hij neerstortte. Hij vlucht daarom naar de enige bekende die hij heeft in Zwitserland: Anna.
Deze Zwitserse journaliste probeert zich steeds te meten met de moraal van haar overleden echtgenoot: ze wil minstens net zo lovenswaardig zijn als hij was. Dus zet ze haar journalistieke kwaliteiten in om de economische banden van het 'neutrale' Zwitserland met Duitsland aan het licht te brengen. Haar wat knullige pogingen worden een gevaarlijke bezigheid wanneer een informante haar probeert te bereiken met serieuze informatie.
De Zwitserse zakenwereld jaagt namelijk op deze informante. En zo wordt Anna ineens het middelpunt van internationale krachtpatsers. Want ook de Russen hebben belang bij de aangeboden informatie. Zij kunnen die informatie zeer goed gebruiken bij de in Zwitserland geplande onderhandelingen met Duitsland over het beleg van Stalingrad. De Russen zetten majoor Akimov in voor de jacht op de informante van Anna. Hij is de ex-echtgenoot van de informante; de Russische delegatieleider is zijn zijn vader. Akimov is niet blij met deze opdracht. De duidelijk gemankeerde relatie met zijn vader en zijn verloren liefde, maakt van hem echter een ideale majoor van het Russische leger. Of het nu in het hulpeloze Stalingrad is of in niet zo heel neutrale Zwitserland: hij blijft vechten voor de vrijheid van Rusland. Want wat heeft hij te verliezen?

Ross laat Grant, Anna en Akimov elk hun eigen vrijheid najagen met op de achtergrond het decor van de Zwitserse bergen in de Tweede Wereldoorlog. Hij slaagt er goed in om die eigenheid van de karakters te laten bestaan binnen de verwevenheid van de verhaallijnen. Grant, Anna en Akimov komen elkaar steeds weer tegen en hebben elkaar, ondanks ogenschijnlijk tegengestelde belangen, nodig om te overleven.
Joel E. Ross baseerde het geheim van Stalingrad op historische feiten. Gelukkig heeft hij zich om de feiten heen zoveel vrijheid gegund dat het boek wegleest als een spannend spionageverhaal.